کرمان

یکشنبه 09 آذر 1399

مددکاران را چه کسی مددرسان است

پیچیدگی ها و شرایط خاص زندگی امروزی، چالش ها، مشکلات و فشارهای روانی زیادی برای جوامع و انسان ها ایجاد کرده است. برای رفع این مشکلات، حفظ سلامت روحی افراد و داشتن جامعه ای سالم، خدمات مددکاران اجتماعی را بسی ضروری و لازم نشان می دهد.

به گزارش روابط عمومی جمعیت هلال احمر استان کرمان به نقل از روزنامه اطلاعات؛ مددکاری اجتماعی حرفه ای است که در آن مددکار کمک می کند که مددجو)یک فرد یا گروه یا جامعه( مشکل خود را شناخته و به توانایی های خود پی ببرد و با استفاده از منابع و امکانات موجود در جهت حل مشکل خود بر آید. 

تاریخچه مددکاری

حس نوعدوستی و حمایت از افراد فقیر جامعه از گذشته بسیار دور بین مردم این سرزمین کهن وجود داشته است .از اواسط سال 1340 سازمان ها و موسسات خدمات اجتماعی و انجمن حمایت از کودکان و موسسات دیگر ،مسولیت ارایه خدمات حمایتی و توان بخشی به افراد نیازمند و معلولین را بر عهده داشتند . درسال 1347خدمات اجتماعی به صورت سازمان یافته در برنامه عمرانی چهارم مطرح گردید و در سال 1353 وزرات رفاه اجتماعی به وجود آمد که سال 1355 به وزارت بهداری و بهزیستی تغییر نام داد .آموزش حرفه ای در رابطه با مددکاری در سال 1377 توسط خانم فرمانفرمائیان که کارشناس امور اجتماعی سازمان ملل متحد بود در آموزش عالی خدمات اجتماعی تهران آغاز شد و فارغ التحصیلان آن موفق به دانشنامه فوق دیپلم شدند . در سال 1324 دوره لیسانس و درسال 1349دوره فوق لیسانس مددکاری اجتماعی با عنوان مدیریت خدمات اجتماعی شکل گرفت و در دانشگاه علامه طباطبایی متمرکز گردید .مددکاری اجتماعی عبارت از مجموعه ای متشکل از تدابیر و مشاوره و فعالیت های حرفه ای است که در قالب نهاد ها ، سازمان ها و موسسات رفاهی توان بخشی ،اجتماعی ، فرهنگی و تربیتی عرضه می شود تا با ایجاد تغییر دگرگونی مناسب در شرایط مادی و معنوی افراد و اقشار جامعه زمینه بهزیستی رشد و تعالی آنها را فراهم آورد.

مشکلات شخصی

مددکاران در این مسیر متاسفانه با برخی از مشکلات و مسائل مانند نبود پرداخت حقوق و مزایای کافی با توجه به سختی کار مواجه اند ،نبود  توجه کافی به این شغل به عنوان کاری تخصصی و حرفه ای ،نبود قوانین حمایت کننده و متناسب با مددکاران اجتماعی چالش هایی ست که حل نشده است .

ورود فارغ التحصیلان دیگر رشته ها (از جمله روان شناسی ،مشاوره ،خدمات اجتماعی و مدیریت )به شغل مددکاری اجتماعی و نبود گرایش های تخصصی در رشته مددکاری اجتماعی  در سیستم آموزش عالی کشور مانند سالمند آزاری،کودک آزاری از دیگر مشکلات مددکاران تخصصی است.یک مددکار باید دارای توانمندیهای روحی خاصی باشد ،یعنی رو حیه قوی داشته باشد تا بتواند مشکلات و معضلاتی را که در زندگی انسان ها می ییند ،تحمل کند ،پس باید پذیرفت که افراد زود رنج و بسیار حساس و عاطفی به درد این رشته نمی خورند .یکی از مهم ترین مشکلات مددکاران نداشتن سازمان نظام مددکاری است.

از جان گذشتگان

فاطمه یزدی زاده رئیس اداره منابع داوطلبی و خدمات اجتماعی هلال احمر استان می گوید: بسیاری از داوطلبان با این که می دانند در بسیاری از ماموریت ها جانشان ممکن است در خطر باشد اما حس انسان دوستی ،کمک به هم نوع ،فعالیت اجتماعی به آنان انگیزه مضاعفی داده است تا در این مسیر استوار بمانند.

او به گزارش اطلاعات می گوید:داوطلبان در مسیر مددرسانی به سازماندهی دقیق و توجه و احترام توسط مسولین امر و دقت در واگذاری مسولیت ها احتیاج دارند.

او همچنین می گوید:در این روزهایی که همه از ترس ویروس کرونا به خانه هایشان پناه برده اند باز هم داوطلبان با همکاری در اجرای قرنطینه، ضدعفونی اماکن عمومی، همکاری در کمک مالی به بیماران کرونایی پیش قدم بوده اند.او می گوید:تا کنون برای داوطلبان و مددکارن آموزش های زیادی را برگزار کرده ایم از جمله آموزش های حضوری و غیر حضوری با مشارکت دادن فعال آنها در اجرای طرح های بشر دوستانه و انجام کاروان های نیکوکاری و هم چنین اجرای آموزش های مورد نیاز داوطلبان جهت حفاظت فردی خود و دیگران (امدادی و غیر امدادی)، توجیه انجام عملیات مورد اجرا قبل از شروع کار برای انجام کار با کیفیت.

یزدی زاده یادآور شد برای حمایت بیشتر از داوطلبان استفاده از سرای امدادگران جمعیت کشور با در دست داشتن کارت داوطلبی،تقدیر سالیانه در روز جهانی داوطلبان ،پیامک تبریک روز تولد و مناسبت های ملی و مذهبی ،مشاوره ای را دستور کارمان قرار داده ایم .

او ارزش کار مددکاری را با توجه به کرامت انسان ها ،تناسب کمک انجام شده با نیاز افراد مددجو ، پیگیری تا حصول نتیجه کار می داند .او می گوید در دین ما حمایت از نیازمندان ، سالمندان ،کودکان بی سرپرست وجود دارد.

یزدی زاده تعداد داوطلبان استان کرمان را 8000 نفر عنوان می کند و خاطره ای می گوید :طی نوزده سال خدمتم در پست مددکار اجتماعی و رابط استان در امور گمشدگان و مفقودین جنگ و بحران ها در جمعیت هلال احمر،خاطرات زیادی دارم ولی شیرین تریت آنها راه افتادن یک دختر بچه 6 ساله است که زمان تولد در اثر عدم آگاهی خانواده از وجود یرقان ،دچار تشنج مغزی شده و قدرت راه رفتن و تکلم خود را از دست داده بود و جز کپرنشینان حوزه جازموریان بود و دسترسی به مراکز درمانی برایش وجود نداشت و با حمایت مالی یکی از خیرین هلال احمر استان ، هزینه کار درمانی اش پرداخت گردید.زمینی برای خانواده توسط خیرین خریداری و خانه ای ساخته شد و زمان واگذاری که رفتیم بچه راه افتاد و به زبان خود از ما تشکر کرد که اشک شوق از چشمان ما جاری شد.

حل یک شبه همه مشکلات

شهین قورزهی _داوطلب با سابقه ای ست که از سال 82 پس از زلزله بم کار خود را آغاز کرده و بیش 17 سال است که با عشق و محبت همه خطرات را به جان خریده و به یاری مردم محروم شتافته است .به گزارشگر روزنامه اطلاعات در کرمان می گوید :وقتی در منطقه ای محروم پا می گزارم مردم آنجا با دیدنمان انتظار دارند با ترفندی راهشان درست شود ،آب جاری شود و روستایشان آباد شود.

قورزهی معتقد است :مشکلات بسیاری در مناطق محروم وجود دارد چرا که فقر مادی با فقر فرهنگی در آمیخته و مشکلات روانی بسیاری به ویژه برای حاشیه نشینان به وجود آورده است که اگر با آموزش های لازم ابتدا در رفع فقر فرهنگی بکوشیم بسیاری از آسیب ها تا اندازه ای رفع خواهد شد .

این داوطلب در ادامه این گزارش می گوید:وقتی درد مردم را می بینم و به عمق فاجعه پی می برم مصمم تر از قبل می شوم تا لبخند رضایت مردم را نظاره گر باشم ،با این که راه همیشه ناهموار و خطرات بسیاری من و همکارانم را تهدید می کند و هزار حادثه غیر پیش بینی در مناطق سوزان بالای 50 درجه و راه گذرهای  سخت وجود دارد ولی ما جان بر کف دست نهاده و عشق به مردم اراده مان را قوی ساخته است.

او با اشاره به خشکسالی های متعدد در مناطق سیستان و بلوچستان –جنوب کرمان و بشاگرد می گوید:در این مناطق زندگی کشاورزان فلج شده است و روستائیان به فقر افتاده اند و بسیار تلاش شده برای جاری شدن آب و برگشت حیات و زندگی دوباره به روستاها، با توجه به اینکه رواج اعتیاد در حاشیه نشینان زیا است. لازم است در مناطق به ویژه کویری با ایجاد مهد های کودک و کتابخانه برای کودکان و نوجوانان آموزش های لازم برای یک زندگی مطلوب داده شود .

قورزهی در پایان سخنانش می افزابد:مددکاران نیاز به حمایت روحی و گره گشایی اداری دارند که در این زمینه نهاد های دولتی دست یاریگرشان را نباید پس بکشند.

سهم ناچیز

با یک حساب سر انگشتی ، سهم استخدامی مددکاران اجتماعی در استخدام بزرگ و بیست هزار نفری دولت ،حدود یک هزارم است که آن هم بیشتر به رشته های تحصیلی غیر مرتبط اختصاص دارد. به نظر می رسد برای بسیاری از مسئولین سنجه برای پذیرش کسی به عنوان مددکار به نوعی دیگر تعریف شده باشد .

با توجه به این که اکثر مراجعه کنندگان به مددکار را افراد نیازمند تشکیل می دهند به همین دلیل مددکار به طور متوسط یک سوم حقوق خود را به نیازمندان می دهد در حالی که خودش از حقوق ناچیزی برخوردار است ود اکثر سازمان های دولتی که باید از مددکار اجتماعی متخصص استفاده شود بجایش افرادی از رشته های دیگر به کار گرفته می شود چون می توانند به آنها حقوق کمتری پرداخت کنند.

دچار آمدن به افسردگی

مهدیس عالم زاده از دیگر مددکاران و کارشناس دادگستری است که به گزارشگر اطلاعات در کرمان گفت:در وجود ما انسان ها طیف وسیعی از انگیزه ها ی متفاوت وجود دارد که هم شامل انگیزه های مادیست و هم انگیزه های غیر مادی .ما همگی تحت تاثیر این انگیزه ها هستیم منتهی شدت و ضعف این انگیزه ها در آدم های گوناگون به یک میزان نیست .بعضی بیشتر دنبال انگیزه های مادی و بعضی هم بیشتر دنبال انگیزه های غیر مادی از نوع بشر دوستانه هستند .او معتقد است :در حال حاضر شرایط جامعه ما شزایط طبیعی نیست و شرایط بد اقتصادی وضعیت ویژه ای را در جامعه ایجاد کرده که قابل مقایسه با هیچ کدام از دوره های قبلی نیست بنابراین سطح توقع مردم که امروز درگیر مشکلات فراوان هستند ، شباهتی به گذشته ندارد .

عالم زاده می گوید :متاسفانه ما آموزش های منسجم و دقیقی را برای مددکارن اجتماعی نداریم و هیچ ارگانی متولی ارائه آموزش های دائمی و دوره ای برای مددکاران اجتماعی نیست،آموزش های پراکنده و غیر هماهنگ  در برخی نهاد ها مانند انجمن مددکاری ایران یا بهزیستی یا بعضی دانشگاه های دولتی وجود داشت که در حال حاضر انها نیز پیگیری نمی شود .باید گفت که نیازمند آموزش های دقیق تر و به روزتری در زمینه مددکاری اجتماعی هستیم .

این مدرس دانشگاه می گوید:مشکلات جامعه محدود به مشکلات فردی و شخصی نیست که با مشاوره و راهنمایی حل و فصل شود .طیف وسیعی از مشکلات گوناگون پیش روی افراد جامعه قرار گرفته که حل آنها نیازمند انجام یکسری اقدامات عملی و اجرایی است .

او در مورد این سوال که با معضلات نو پدید اجتماعی چگونه مواجه می شوید می گوید :در حال حاضر ما دچار موضوعات و معضلات نو پدید و نو ظهور اجتماعی هستیم که هیچ تجربه ای در برخورد با آنها وجود ندارد . این موضوعات نوپدید با راه حل های قدیمی و روتین گذشته قابل حل نیست و بایستی راه حل های جدید تعریف کرد تا کنون نیز راهکارهای ما عهمین شکل بوده است و ما سعی کرده ایم در هر مورد برای موضوعات نوظهور و نوپدید راه حل های ویژه خودش طراحی کنیم

عالم زاده همچنین در رابطه با آسیب هایی که مددکاران در مسیر امداد به مردم دچار می شوند ، می گوید :با توجه به این که مددکاران در خط مقدم امداد رسانی اجتماعی به اقشار گوناگون هستند،خود نیز در معرض آسیب های گوناگونی قرار دارند .بخشی از این آسیب ها در حوزه روان شناسی مطرح است .یعنی خود مددکاران به دلیل برخورد با معضلات و نابسامانی های اجتماعی گاه با مشکلات روحی نظیر افسردگی دست و پنجه نرم می کنند.خوب طبیعتا این معضلات نیاز به کمک و حمایت دارد ،بسیاری از مددکاران ما در حالی که با خود در چالش اند ولی کار خود را ادامه می دهند،در این میان چیزی که بیش از همه خودنمایی میکند دادن انرژی مثبت به دیگران است تا خود بسیاری از مشکلات شان را به مرور زمان حل کنند ، ولی این موضوع نباید باعث شود تا از پرداختن به معضلات شخصی ومشکلاتی که در اثر مواجهه با نابسامانی های اجتماعی برای داوطلبین پیش می آید ،غفلت کنیم .وی می گوید :متاسفانه هیچ راهحل کلی برای حل معضلات اجتماعی کشور وجود ندارد ،پیچیدگی معضلات امروز به نحوی است که باید برای هر کدام از آنها گروه های بزرگی به صحنه آمده و با همکاری و همیاری خود برای کاهش شان بکوشند .به طور مثال در مورد کودکان کار آنقدر پیچیدگی های گوناگون وجود دارد که حل اش از توان مجموعه ها یا افراد خارج شده و باید گروه ها و دستگاه های گوناگون و داوطلبین و سمن ها و افراد دلسوز پای کار بیایند.

مددکاری اجتماعی چیست ؟یک حرفه ،کار معمولی ،نیکوکاری ،دانش ،شبه روانشناسی که چگونه باید با مردم دردمند مواجه شد و به آنان چه گفت ،مددکاری شاید همه این هاست.مددکار کمک می کند که مردم دردمند نخست مشکل خود را بشناسند و به توانایی های غفلت شده خود بپردازند و با استفاده از همه افزار های موجود در راه کاهش مشکل ها برآیند . در واقع مددکاری اجتماعی عبارت از مجموعه متشکل از تدابیر و مشاوره و فعالیت های حرفه ای که دستگاه ها ونهاد ها و سازمانها و مراکز توانبخشی و گروه های اجتماعی و آدم های فرهنگی و متخصصان در کنارهم قرار می گیرند .

بی گمان ایجاد تغییر و دگرگونی آسان نیست ولی ناشدنی هم نیست .می توان با امکانات موجود شرایط مادی و معنوی را به گونه ای فراهم آورد که زندگی ادامه یابد و انسانه ها برای تعالی خود بکوشند.اما در این میان چه کسی باید مشکلات مددکاران را حل کند ؟

این یک کاستی در کشور است که مددکاران به لحاظ اجتماعی ،سازمانی ،ساختاری و جایگاهی راحت نباشند و دغدغه داشته باشند و نتوانند روی توانایی بیشتر فعالیت خود تمرکز کنند و مورد حمایت قرار گیرند . اینک به نظر می رسد با توجه شعار دولت مبنی بر استفاده از ظرفیت های بخش خصوصی و شکل گیری سازمان های خود بنیاد ، شرایطی به وجود آید که امور تخصصی مربوط به این حوزه اعم از نظارت و آموزش به شکل موثر تری پیش برود.

گزارش - شیما فتح نجات

 

کلمات کلیدی
فاطمه پاک سرشت
تهیه کننده:

فاطمه پاک سرشت

0 نظر برای این مقاله وجود دارد

نظر دهید

متن درون تصویر امنیتی را وارد نمائید:

متن درون تصویر را در جعبه متن زیر وارد نمائید *